ELTAİŞLER EL ÖVÜNÜR

UZMAN USTA

El aletleriniz ile çalışırken koruyucu elbise, eldiven, koruyucu gözlük v.b. kullanmanız iş güvenliğiniz açısından gereklidir. El aletlerinizi ise kullanımı bittikten sonra alkolle silip, mafsal yerlerini yağlayıp, temiz bir dolapta muhafaza etmek suretiyle uzun yıllar kullanabilirsiniz.

Segman takıp çıkarmak için kullanılan segman penselerin fonksiyonel kısımları çok ince olan uç kısımları olup, alet uç kısımları üzerine düşürülmemelidir. Ayrıca kullanılacak segmanın çapına göre uygun segman pense kullanılmalıdır.

Maliyeti yüksek ürünlerimizden olan çektirmelerin millerinin darbeye, çarpmaya maruz kalmamaları gerekir. Vidalı kısım zarar görmemelidir. Çektirmenin çekilecek parçaya düzgün yerleştiğinden emin olmanız gerekir ve çektirmenin önünde çalışılmamalıdır.

Kontrol kaleminde uç kısım düz tornavida olmakla beraber, aletin asıl işlevi elektrik akımının kontrolüdür. Bu nedenle aletin darbelere maruz kalması durumunda asıl özelliğini kaybedebilir.  
Keskiler, nokta zımbalar, kayış zımbalar, pim zımbalar amacına uygun kullanılmalı, levye gibi kullanılmamalıdır. Aşırı sıkı pimler yağlandıktan sonra pim zımba ile çıkarılmalıdır. Bu tür el aletleri çeşitli ısıl işlemler ile sertleştirilmişlerdir. Bu aletleri kullanırken zaman içerisinde uç kısımlarında aşınmalar meydana gelir (körelme olur), uç kısımlarına sertliğini yitirtecek zımpara, taşlama işlemleri uygulamanız tavsiye edilmez. Eğer ki uygulamak gerekirse, soğutma sıvısı kullanarak taşlama veya zımpara işlemini yapınız.
Bijon anahtarını kullanırken, uzatma kol takılarak aşırı yük uygulanmamalıdır. Bu durumda standartta belirtilen yük değerlerinden çok daha fazla yük uygulandığından istavroz anahtar zarar görebilir. Ayrıca cıvata ve somunlarda belirli standartlara göre yapıldığı için hepsinin belirli bir dayanım değerleri vardır. Eğer bu dayanım değerleri üzerinde bir kuvvet uygulanırsa bijon da kırılabilir. Dinamik yüklerden ve çevre koşullarından dolayı paslanmış, iyice sıkılaşmış bijonları sökerken pas sökücü kullanılmalı, yada sökme işlemini kolaylaştırmak için yağlanmalıdır.
Tekerlekli tamir dolaplarını bir yerden başka bir yere taşırken çekmeceleri kapalı durumda olmalıdır. Tekerlekli tamir dolaplarının çekmeceleri rulmanlı olduğu için kilidi açık ise dolabı bir yerden başka bir yere taşırken çekmeceler açılabilir, dolabın devrilmesine neden olabilir.
Perçin tabancasında kullanım esnasında sıkıntı yaşanmaması için, perçin ölçüsüne uygun kılavuz kullanılmalı. Perçin küçük kılavuz büyük seçilirse, perçin pimini ya kavrayamayacaktır, yada pimi kavrayınca perçin kılavuzda sıkışacaktır. Eğer perçin büyük kılavuz küçük seçilirse, ya perçin kılavuza girmeyecek, yada girse bile perçinin pimini kavrayan çeneler arasında sıkışacaktır. Bunların önüne geçmek için perçine uygun kılavuz seçilmelidir.
Kayış zımbayı kullanırken, kesici ağzın bozulmaması için sert zeminde çalışılmamalıdır. Ağızların bozulmasını önlemek için, zımba ile kesilecek malzemenin altına lastik, mukavva vb. malzemeler konulmalıdır. Ayrıca kayış zımba ile çalışırken, zımba dik tutulmalıdır. Pim zımbayı kullanır iken dikkat edilecek nokta, zımbanın çapı ile kullanılacak pim çapı arasındaki fark fazla olamamalıdır. Pim çapına uygun pim zımba kullanılmalıdır. 

Kurbağacık ve armatür anahtarı kullanırken  anahtarı döndürme yönü önemlidir. Bu anahtarlarda üst çene, ayar çenesine göre daha dayanıklıdır. Yani ayar çenesine mümkünse yük bindirilmemelidir.

Allen grubu anahtarla kullanılırken boru veya uzatma kolları takılarak fazla yük uygulanması uygun değildir. Ayrıca metrik cıvatalarda metrik allenlerin, SAE (inch) cıvatalarda SAE (inch) allenlerin kullanılması gerekir. 

En çok kullanılan el aletlerinden olan çatal, yıldız ve kombine anahtarların dayanmaları gereken yük miktarları ile ilgili TSE ve DIN normlarında verilmiştir. ELTA El aletleri  bu doğrultuda üretimini yapmaktadır. Standartlarda belirtilen bu değerlerin çok üzerine çıkılması durumunda el aletinin bozulma ihtimali yüksektir. Dikkat edilmesi gereken bir durum da metrik anahtarla metrik cıvataların, SAE (inch) anahtarla SAE cıvatanın kullanılması gerektiğidir. Birbirine yakın ebatlarda bile olsa metrik anahtarla SAE cıvata veya SAE anahtarla metrik cıvata kullanılmamalıdır. Aksi halde anahtar somunu (yada cıvatayı) tam kavrayamayacağı için kaydırma yapacaktır. Kaydırma sonucu cıvata yada anahtar deforme olacaktır. Cıvata zarar gördüğü zaman, daha sonra uygun anahtar ile çalışılsa bile kaydıracağı için o anahtara da zarar verecektir. Bağlantı sökülemez bir hale gelecektir. Onun için anahtarı kullanmadan önce sıkılacak veya sökülecek somun-cıvata metrik ise, anahtarında metrik olduğundan emin olunmalıdır.

Tesisatçıların daha çok kullandığı boru anahtarı grubundaki aletleri kullanırken dikkat edilmesi gereken birkaç nokta vardır. Yük uygulamadan önce sökülecek yada sıkılacak bağlantı elemanını tam olarak kavrayana dek ayar cıvatası yardımı ile anahtarın ayarlanması gerekir. Yük uygulandığında anahtarın ağız kısmının parçayı en geniş yüzeyinden kavraması gerekir ki, kaydırmasın. Bu tür aletleri kullanırken anahtarı iterek değil, kendimize çekerek çalışmalıyız. Ayrıca sap kısmına boru gibi uzatma kollar takılarak çalışılması anahtarın sağlıklı kullanım ömrünü kısaltacaktır. Anahtarın yine kullanım ömrünü kısaltacak bir durum çekiç gibi aletler ile darbeli olarak çalışmaktır. Boru takma veya çekiçle vurarak kullanma yerine paslı, sıkı bağlantıyı gevşetmek için, yağlamak ve pas sökücü kullanmak daha uygundur.
İki malzemeden sert olan daha yumuşak olanı her koşulda çizer, keser veya deforme eder. Bu durum özellikle çekiçlerde ön plana çıkmaktadır. Çekiçlerin taban kısmı indiksiyon ile sertleştirilmiş olup 52-54 HRC’dir. Bu doğrultuda çekiç kendi sertliğinden daha sert malzemelere kullanılır ise deforme olur. Ayrıca çekicin kenar, uç ve köşe kısımları darbeye maruz kalmamalıdır. Çekiç kullanıldıkça, zamanla kenarlarında mantarlaşmalar oluşur, bu mantarlaşmaların kullanım esnasında koparak iş kazalarına neden olmaması için taşlanarak temizlenmesi gerekir. Taşlama sırasında sertliğin etkilenmemesi için soğutma sıvısı kullanılmalıdır.
Yankeski, pense gibi kesici ağızlı aletler ile tel keserken sap veya çene kısımlarına çekiç ile vurulmamalı, alet çekiç niyetine kullanılmamalıdır. Bu aletler standartlarda da belirtildiği gibi aşınmaya karşı direncini artırmak için alaşımlı çeliklerden, ısıl işlemlerde sertleştirilerek üretilir. Sert oldukları için de darbeye maruz bırakıldığında kırılabilir ve iş kazalarına yol açabilir. Bu tür aletlerin kesici ağızları 57-58 HRC sertlikte olup, 50 HRC nin altındaki sertliklerde kullanılmalıdır. Bunlar bakır, alüminyum ve inşaat teli gibi malzemelerdir. Sert çelik telleri kesmede kullanılır ise aletin sağlıklı kullanım ömrü daha kısa sürede dolar. Sert çelik telleri kesmek için tel kesme makaslarının kullanılması daha uygun olur.

Tornavidalar, kullanım amacına uygun olarak uçlardaki aşınmalara dayanımı artırmak için krom vanadyumlu alaşımlı çeliklerden ısıl işlemlerde sertleştirilerek imal edilirler. Uçlarda aşınmaları engelleyen bu yüksek sertlik değeri, tornavida eğilmeye maruz kaldığından ise kırılmalara sebep olur. Bu yüzden tornavidanızı keski ve levye niyetine kullanmayınız. Meydana gelebilecek kırılmalar istenmeyen iş kazalarına, yaralanmalara, iş kayıplarına yol açabilir.

Yine tornavidaların kullanımında dikkat edilmesi gereken bir konu da tornavidaların uygun cıvatalarda kullanılması gerektiğidir. Düz, yıldız veya pozidriv uçlu tornavida vidanın anahtar ağzına tam olarak oturmalı ve en geniş yüzeyden kavramalıdır. Aksi halde kavrama yüzeyi (temas yüzeyi) dar olacağından tornavidanın sadece uç kısmına yük biner ve deforme olur. Pozidriv vida ile yıldız vida anahtar ağızları birbirine benzemesine rağmen, pozidriv uçlu tornavida yıldız başlı vidada kullanılırsa tornavida ucu vidanın anahtar ağzına tam olarak oturmayacağından deforme olacaktır. Ve bu aletleri kullanırken saptaki asama deliğinden uzatma kol geçirilerek kuvvet uygulanması, standartlardaki dayanım değerinin çok üstüne çıkacağından tornavidanın kırılmasına, deforme olmasına yol açar.